Những câu thơ hay trong chinh phụ ngâm

“Chinh phụ ngâm khúc” của Đặng Trần Côn, tác giả thời Lê Trung Hưng, có thể nói là tác phẩm thơ xuất sắc nhất của văn học Trung đại. Mượn những dòng tâm sự của người chinh phụ nhớ thương người chồng ra chiến trường, Đặng Trần Côn đã gửi gắm trong đó rất nhiều tâm sự. Tác phẩm được nữ sĩ Đoàn Thị Điểm dịch ra tiếng Nôm ở thể song thất lục bát.

Chúng tôi xin trích giới thiệu một số đoạn thơ hay trong bản tiếng Hán của Đặng Trần Côn cùng với bản dịch của Đoàn Thị Điểm.

LOẠN THỜI

1. Thiên địa phong trầnHồng nhan đa truânDu du bỉ thương hề thuỳ tạo nhânCổ bề thanh động Trường Thành nguyệt5. Phong hoả ảnh chiếu Cam Tuyền vânCửu trùng án kiếm khởi đương tịchBán dạ phi hịch truyền tướng quânThanh bình tam bách niên thiên hạTùng thử nhung y thuộc vũ thần10. Sứ tinh thiên môn thôi hiểu phátHành nhân trọng pháp khinh ly biệtCung tiễn hề tại yêuThê noa hề biệt khuyếtLiệp liệp tinh kỳ hề xuất tái sầu15. Huyên huyên tiêu cổ hề từ gia oánHữu oán hề phân huềHữu sầu hề khế khoátLương nhân nhị thập Ngô môn hàoĐầu bút nghiên hề sự cung đao20. Trực bả liên thành hiến minh thánhNguyện tương xích kiếm trảm thiên kiêuTrượng phu thiên lý chí mã cáchThái Sơn nhất trịch khinh hồng maoTiện từ khuê khổn tùng chinh chiến25. Tây phong minh tiên xuất Vị kiều

BẢN DỊCH:

Xem thêm:: Những câu thơ hay về lá đỏ

1. Thuở trời đất nổi cơn gió bụiKhách má hồng nhiều nỗi truân chuyênXanh kia thăm thẳm từng trênVì ai gây dựng cho nên nỗi này?5. Trống Tràng thành lung lay bóng nguyệtKhói Cam Tuyền mờ mịt thức mâyChín lần gươm báu trao tayNửa đêm truyền hịch định ngày xuất chinhNước thanh bình ba trăm năm cũ10. Áo nhung trao quan vũ từ đâySứ trời sớm giục đường mâyPhép công là trọng niềm tây sá nàoĐường rong ruổi lưng đeo cung tiễnBuổi tiễn đưa lòng bận thê noa15. Bóng cờ tiếng trống xa xaSầu lên ngọn ải oán ra cửa phòngChàng tuổi trẻ vốn dòng hào kiệtXếp bút nghiên theo việc đao cungThành liền mong hiến bệ rồng20. Thước gươm đã quyết chẳng dung giặc trờiChí làm trai dặm nghìn da ngựaGieo Thái Sơn nhẹ tựa hồng maoGiã nhà đeo bức chiến bàoThét roi cầu Vị ào ào gió thu

XUẤT CHINH

Vị kiều đầu thanh thuỷ câuThanh thuỷ biên thanh thảo đồTống quân xứ hề tâm du duQuân đăng đồ hề thiếp hận bất như câu30. Quân lâm lưu hề thiếp hận bất như chuThanh thanh hữu lưu thuỷBất tẩy thiếp tâm sầuThanh thanh hữu phương thảobất vong thiếp tâm ưu35. Ngữ phục ngữ hề chấp quân thủBộ nhất bộ hề khiên quân nhuThiếp tâm tuỳ quân tự minh nguyệtQuân tâm vạn lý Thiên Sơn tiễnTrịch ly bôi hề vũ Long Tuyền40. Hoành chinh sáo hề chỉ hổ huyệtVân tuỳ Giới Tử liệp Lâu LanTiếu hướng Man Khê đàm Mã ViệnQuân xuyên trang phục hồng như hàQuân kỵ kiêu mã bạch như tuyết45. Kiêu mã hề loan linhChinh cổ hề nhân hànhTu du trung hề đối diệnKhoảnh khắc lý hề phân trìnhPhân trình hề hà lương50. Bồi hồi hề lộ bàngLộ bàng nhất vọng hề bái ương ươngTiền xa hề Bắc Tế Liễu,Hậu kỵ hề Tây Trường DươngKỵ xa tương ủng quân lâm tái55. Dương liễu na tri thiếp đoạn trườngKhứ khứ lạc mai thanh tiệm viễnHành hành chinh bái sắc hà mangVọng vân khứ hề lang biệt thiếpVọng sơn quy hề thiếp tư lang.60. Lang khứ trình hề mông vũ ngoạiThiếp quy xứ hề tạc dạ phòngQuy khứ lưỡng hồi cốVân thanh hề sơn thươngLang cố thiếp hề Hàm Dương65. Thiếp cố lang hề Tiêu TươngTiêu Tương yên trở Hàm Dương thụHàm Dương thụ cách Tiêu Tương giangTương cố bất tương kiếnThanh thanh mạch thượng tang70. Mạch thượng tang mạch thượng tangThiếp ý quân tâm thuỳ đoản trường

Xem thêm:: Những câu thơ hay về tình mẹ 8 chữ

BẢN DỊCH

25. Ngòi đầu cầu nước trong như lọcĐường bên cầu cỏ mọc còn nonĐưa chàng lòng dặc dặc buồnBộ khôn bằng ngựa thuỷ khôn bằng thuyềnNước có chảy mà phiền khôn rửa30. Cỏ có thơm mà dạ chẳng khuâyNhủ rồi tay lại cầm tayBước đi một bước dây dây lại dừngLòng thiếp tựa bóng trăng theo dõiDạ chàng xa tìm cõi Thiên San35. Múa gươm rượu tiễn chưa tànChỉ ngang ngọn giáo vào ngàn hang beoSăn Lâu Lan rằng theo Giới TửTới Man Khê bàn sự Phục BaÁo chàng đỏ tựa ráng pha40. Ngựa chàng sắc trắng như là tuyết inTiếng nhạc ngựa lần chen tiếng trốngGiáp mặt rồi phút bỗng chia tayHà lương chia rẽ đường nàyBên đường trông lá cờ bay ngùi ngùi45. Quân trước đã gần ngoài doanh LiễuKỵ sau còn khuất nẻo Tràng DươngQuân đưa chàng ruổi lên đườngLiễu dương biết thiếp đoạn đường này chăng?Tiếng địch thổi nghe chừng đồng vọng50. Hàng cờ bay trong bóng phất phơDấu chàng theo lớp mây đưaThiếp nhìn rặng núi ngẩn ngơ nỗi nhàChàng thì đi cõi xa mưa gióThiếp thì về buồng cũ chiếu chăn55. Đoái trông theo đã cách ngănTuôn màu mây biếc trải ngần núi xanhChốn Hàm kinh chàng còn ngoảnh lạiBến Tiêu Tương thiếp hãy trông sangKhói Tiêu Tương cách Hàm Dương60. Cây Hàm Dương cách Tiêu Tương mấy trùngCùng trông lại mà cùng chẳng thấyThấy xanh xanh những mấy ngàn dâuNgàn dâu xanh ngắt một màuLòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?

Một đoạn thơ trong SẦU TỦI

Xem thêm:: Những câu thơ hay về tuổi học trò cấp 3

100. Cổ lai chinh chiến nhânTính mệnh khinh như thảoPhong nhận hạ ôn ôn hiệp khoáng chủ ân thâmThời khắc trung lịch lịch hoành qua tráng sĩ yểuKỳ sơn cựu trủng nguyệt mang mang105. Phì thuỷ tân phần phong niểu niểuPhong niểu niểu không xuy tử sĩ hồnNguyệt mang mang tằng chiếu chinh phu mạoChinh phu mạo hề thuỳ đan thanhTử sĩ hồn hề thuỳ ai điếu110. Khả liên tranh đấu cựu giang sơnHành nhân quá thử tình đa thiểuCổ lai chinh chiến kỷ nhân hoàn

Xem thêm:: Những câu thơ hay về tình mẹ 8 chữ

BẢN DỊCH

Những người chinh chiến bấy lâu,Nhẹ xem tính mệnh như màu cỏ cây.Nức hơi mạnh ân dày từ trước,Trải chốn nghèo tuổi được bao nhiêu.95. Non Kỳ quạnh quẽ trăng treo,Bến Phì gió thổi đìu hiu mấy gò.Hồn tử sĩ gió ù ù thổi,Mặt chinh phu trăng dõi dõi soi.Chinh phu tử sĩ mấy người,100. Nào ai mạc mặt nào ai gọi hồn?Dấu binh lửa nước non như cũ,Kẻ hành nhân qua đó chạnh thương.

SẦU MUỘN

Bi hựu bi hề cánh vô ngôn235. Đăng hoa nhân ảnh tổng kham liênY ốc kê thanh thông ngũ dạPhi phất hoè âm độ bát chuyênSầu tự hảiKhắc như niên240. Cưỡng nhiên hương hoa hồn tiêu đàn chú hạCưỡng lâm kính ngọc cân truỵ lăng hoa tiềnCưỡng viện cầm chỉ hạ kinh đình loan phượng trụCưỡng điều sắt khúc trung bi yết uyên ương huyềnThử ý xuân phong nhược khẳng truyền245. Thiên kim tá lực ký Yên NhiênYên Nhiên vị năng truyềnỨc quân thiều thiều hề lộ như thiênThiên viễn vị dị thôngỨc quân du du hề tứ hà cùng250. Hoài nhân xứ thương tâm hungThụ diệp thanh sương lýCùng thanh tế vũ trungSương phủ tàn hề dương liễuVũ cứ tổn hề ngô đồng255. Điểu phản cao thungLộ há đê tùngHàn viên hậu trùngViễn tự hiểu chungTất suất sổ thanh vũ260. Ba tiêu nhất viện phongPhong liệt chỉ song xuyên trướng khíchNguyệt di hoa ảnh thướng liêm lungHoa tiền nguyệt chiếu nguyệt tự bạchNguyệt hạ hoa khai hoa tự hồng265. Nguyệt hoa hoa nguyệt hề ảnh trùng trùngHoa tiền nguyệt hạ hề tâm xung xung.

Xem thêm:: Những câu thơ hay về tình mẹ 8 chữ

BẢN DỊCH

Buồn rầu nói chẳng nên lời,200. Hoa đèn kia với bóng người khá thương.Gà eo óc gáy sương năm trống,Hoè phất phơ rủ bóng bốn bên.Khắc giờ đằng đẵng như niên,Mối sầu dằng dặc tựa miền bể xa.205. Hương gượng đốt hồn đà mê mải,Gương gượng soi lệ lại chứa chan.Sắt cầm gượng gảy ngón đàn,Dây uyên kinh đứt phím loan ngại chùng.Lòng này gửi gió đông có tiện,210. Nghìn vàng xin gửi đến non Yên.Non Yên dầu chẳng tới miền,Nhớ chàng đằng đẵng đường lên bằng trời.Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu,Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong.215. Cảnh buồn người thiết tha lòng.Cành cây sương đượm tiếng trùng mưa phun.Sương như búa bổ mòn gốc liễu,Tuyết dường cưa xẻ héo cành ngô.Giọt sương phủ bụi chim gù,220. Sâu tường kêu vẳng chuông chùa nện khơi.Vài tiếng dế nguyệt soi trước ốc,Một hàng tiêu gió thốc ngoài hiên.Lá màn lay ngọn gió xuyên,Bóng hoa theo bóng nguyệt lên trước rèm.225. Hoa giãi nguyệt nguyệt in một tấm,Nguyệt lồng hoa hoa thắm từng bông.Nguyệt hoa hoa nguyệt trùng trùng,Trước hoa dưới nguyệt trong lòng xiết đau!

VỌNG TẦM

Tư vị toan hề toan cánh tânToan tân đoan đích vị lương nhânVị lương nhân hề song thiếp lệ295. Vị lương nhân hề chích thiếp thânThiếp thân bất đáo quân chinh trướngThiếp lệ bất đáo quân chinh cânDuy hữu mộng hồn vô bất đáoTầm quân dạ dạ đáo giang tân300. Tầm quân hề Dương Đài lộHội quân hề Tương thuỷ tânKý đắc kỷ phiên hoan hội xứVô phi nhất chẩm mộng trung xuân.Thử thân phản hận bất như mộng305. Lũng Thuỷ, Hàm Quan dữ tử thânMộng khứ mỗi tăng kinh cánh đoạnMộng hồi hựu lự huyễn phi chânDuy hữu thốn tâm chân bất đoạnVị thường khoảnh khắc thiểu ly quân310. Tâm bất ly quân vị kiến quân,Bằng cao kỷ độ vọng chinh luânVọng quân hà sở kiếnGiang châu mãn bạch tầnYên thảo phi thanh lũ315. Tần tang nhiễm lục vânNam lai tỉnh ấp bán binh trầnLạc nhật bình sa lộ nhất quầnVọng quân hà sở kiếnQuan lộ đoản trường đình320. Vân gian Ngô thọ ámThiên tế Thục sơn thanhBắc lai hoà thử bán hoang thànhVi vũ giang lâu địch nhất thanhVọng quân hà sở kiến325. Không sơn diệp tố đôiTự phi thanh dã trĩTự vũ cách giang maiĐông khứ yên lam thảm bất khaiTây phong phiêu bạc điểu thanh ai330. Vọng quân hà sở kiếnHà thủy khúc như câuTrường không sổ điểm nhạn,Viễn phố nhất quy châuTây khứ tùng thu tiếp đoạn vu335. Hành nhân vi một cách thương châuVọng tận thiên đầu hựu địa đầuKỷ nhật đăng lâu cánh há lâuĐống vân trở tận tương tư nhãnHà xứ Ngọc quan chinh chiến tưu.

BẢN DỊCH:

Nếm chua cay tấm lòng mới tỏ,Chua cay này há có vì ai ?255. Vì chàng lệ thiếp nhỏ đôi,Vì chàng thân thiếp lẻ loi một bề!Thân thiếp chẳng gần kề dưới trướng,Lệ thiếp nào chút vướng bên khăn ?Bui còn hồn mộng được gần,260. Đêm đêm thường tới Giang Tân tìm người.Tìm chàng thuở Dương Đài lối cũ,Gặp chàng nơi Tương Phố bến xưa.Sum vầy mấy lúc tình cờ,Chẳng qua trên gối một giờ mộng xuân.265. Giận thiếp thân lại không bằng mộng,Được gần chàng bến Lũng thành Quan.Khi mơ những tiếc khi tàn,Tình trong giấc mộng muôn vàn cũng không.Bui có một tấm lòng chẳng dứt,270. Vốn theo chàng giờ khắc nào nguôi.Lòng theo nhưng chửa thấy người.Lên cao mấy lúc trông vời bánh xe.Trông bến nam bãi chia mặt nước,Cỏ biếc um dâu mướt màu xanh.275. Nhà thôn mấy xóm chông chênh,Một đàn cò đậu trước ghềnh chiều hôm.Trông đường bắc đôi chòm quán khách,Rườm rà cây xanh ngắt núi non.Lúa thành thoi thóp bên cồn,280. Nghe thôi ngọc địch véo von bên lầu.Non đông thấy lá hầu chất đống,Trĩ sập sè mai cũng bẻ bai.Khói mù nghi ngút ngàn khơi,Con chim bạt gió lạc loài kêu thương.285. Lũng Tây thấy nước dường uốn khúc,Nhạn liệng không sóng giục thuyền câu.Ngàn thông chen chúc khóm lau,Cách ghềnh thấp thoáng người đâu đi về.Trông bốn bề chân trời mặt đất,290. Lên xuống lầu thấm thoát đòi phen.Lớp mây ngại mắt khôn nhìn,Biết đâu chinh chiến là miền Ngọc quan ?

Related Posts